Przyczyny powstawania mięśniaków są nadal nie do końca wyjaśnione, wiadomo natomiast, że istotne znaczenie w ich rozwoju ma predyspozycja genetyczna, oraz stymulujący wpływ hormonów płciowych- estrogenów, co w efekcie powoduje, że zmiany te niezmiernie rzadko pojawiają się u młodych kobiet w okresie dojrzewania i pacjentek po menopauzie. Mięśniaki najczęściej występują jako zmiany mnogie i w większości przypadków lokalizują się w trzonie macicy. Wyróżniamy wiele typów mięśniaków, zależnie od ich kierunku wzrostu, z czego najczęściej wykrywa się je śródściennie, poza tym mogą występować podśluzówkowo i podsurowicówkowo. Ponadto mięśniaki mogą posiadać szypułę, a także mogą wrastać pomiędzy blaszki więzadła szerokiego macicy i wówczas wyróżniamy mięśniaki międzywięzadłowe. Objawy najczęściej pojawiają się w przypadku mnogich bądź dużych zmian. Do symptomów mogących nasuwać podejrzenie mięśniaków macicy należą obfite i przedłużające się miesiączki, a także krwawienia pojawiające się poza terminem miesiączki, objawy uciskowe w obrębie miednicy mniejszej i powiększenie obwodu brzucha, zaparcia, częstomocz, zakażenia układu moczowego a także bolesne współżycie, czy problemy z zajściem i prawidłowym przebiegiem ciąży, aż do poronień i porodów przedwczesnych oraz zabiegowych włącznie. Czasami może dochodzić do przemian w obrębie mięśniaków i powstawania zwapnień, zwłoknień, a nawet martwicy i zakażenia treści co może prowadzić do ogólnoustrojowych objawów zapalenia. Podstawą rozpoznania jest rozmowa z pacjentką, badanie ginekologiczne i wykonane badanie USG, w którym można dokładnie ocenić położenie, ilość i wymiary tych guzów. Leczenie jest uzależnione od wielu czynników. W przypadku bezobjawowych mięśniaków, pacjentka zazwyczaj poddawana jest kontroli co 6 miesięcy w celu obserwacji zmian. Leczenie należy wdrożyć w momencie pojawienia się dolegliwości, w przypadku guzów o bardzo znacznych rozmiarach, bądź gdy istnieje podejrzenie, że guz może być nowotworem złośliwym. Metodą z wyboru jeśli chodzi o leczenie mieśniaków macicy jest postępowanie zabiegowe. Możliwe jest wyłuszczenie mięśniaków czyli tzw. miomektomia, bądź usunięcie całej macicy zarowno metodą laparoskopową jak i podczas laparotmii. Nowe metody obejmują embolizację i koagulację tętnic macicznych zaopatrujących guza, bądź użycie ultradzwiękow o wysokiej intensywności, czy kriomiolizy. Drugą opcją jest leczenie zachowawcze, które zazwyczaj albo poprzedza operacje- leki podaje się wówczas celem zmniejszenia guza, albo stosowane jest w przypadku gdy pacjentka nie wyraża zgody na operację. Niektóre ze stosowanych leków mają działanie wyłącznie objawowe. Do stosowanych środków zaliczamy: progestrageny, antyprogestageny, analogi GnRH, doustne środki antykoncepcyjne, NLPZ oraz nową grupę leków tzw. selektywne modulatory receptora estrogenowego. Leczenie w każdym przypadku należy zindywidualizować biorąc pod uwagę nie tylko objawy, wielkość zmiany i lokalizację, ale także plany dotyczące zajścia w ciąże.