Kolonoskopia powinna być wykonywana raz na 10 lat u osób po pięćdziesiątym roku życia bez objawów klinicznych sugerujących raka jelita grubego. Takie postępowanie umożliwia wykrycie i usunięcie łagodnych zmian nowotworowych (tak zwanych polipów jelita grubego), które potencjalnie mogą przekształcić się w zmiany złośliwe (raka jelita grubego). Usunięcie polipów jelita grubego znacznie zmniejsza ryzyko wystąpienia raka jelita grubego. Należy pamiętać, że w populacji osób po pięćdziesiątym roku życia polipy jelita grubego występują u co czwartego badanego! Regularne (co 10 lat) wykonywanie kolonoskopii, u osób po pięćdziesiątym roku życia bez objawów raka jelita grubego, umożliwia również wykrycie raka jelita grubego na etapie małego zaawansowania, co znacznie zwiększa szansę skutecznego leczenia. Badania, u osób bez objawów klinicznych raka jelita grubego, należy rozpocząć w wieku czterdziestu lat, jeżeli wśród krewnych pierwszego stopnia (rodzeństwo i rodzice) rozpoznano raka jelita grubego, a w rodzinach, w których występuje HNPCC (rodzinnie występujący rak jelita grubego niezwiązany z polipowatością czyli zespół Lyncha) regularne badania należy rozpocząć po dwudziestym piątym roku życia. Kolonoskopię należy wykonać, jeżeli występują objawy sugerujące raka jelita grubego. Należą do nich:

  1. Jawne bądź utajone (wykrywane za pomocą badań laboratoryjnych) krwawienia do dolnego odcinak przewodu pokarmowego
  2. Zaburzenia rytmu wypróżnień (występowanie na przemian biegunek i zatwardzeń)
  3. Bóle brzucha o nieustalonej przyczynie
  4. Niezamierzona utrata masy ciała (jeżeli masa ciała istotnie się zmniejsza bez stosowania diety)
  5. Uporczywe wzdęcia
  6. Niedokrwistość o nieustalonej przyczynie
  7. Brak łaknienia
  8. Gorączki o nieustalonej przyczynie
  9. Niedrożności przepuszczające jelita grubego (okresowo występujące zatrzymania gazów i stolca ze współistniejącymi bólami kurczowymi brzucha oraz nudnościami i wymiotami).

Kolonoskopia stanowi ważny element diagnostyki biegunki o nieustalonym pochodzeniu oraz tak zwanych niespecyficznych zapaleń jelit (choroba Leśniowskiego i Crohna oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego). Pacjenci, u których usunięto polipy jelita grubego, podlegają okresowej kontroli kolonoskopowej w zależności od rodzaju polipów (rozpoznania histopatologicznego), ich liczby, a także sposobu usunięcia. Kolonoskopia powinna być wykonana u pacjentów po skutecznym, zachowawczym leczeniu ostrego zapalenia uchyłków jelita grubego.

W związku z dużym ryzykiem perforacji (przedziurawienia) jelita nie wykonuje się kolonoskopii w ostrej fazie chorób zapalnych jelit (np. zaostrzenie choroby Leśniowskiego i Crohna czy wrzodziejącego zapalenia jelita grubego). Przeciwwskazanie do badania stanowią również podejrzenie perforacji jelita i zapalenie otrzewnej. W związku z istotnym ryzykiem powikłań sercowo-naczyniowych kolonoskopii zazwyczaj nie wykonuje sie u pacjentów znacznie obciążonych chorobami krążenia (zdekompensowana niewydolność serca, ostry zespół wieńcowy itp.) oraz układu oddechowego. Jeżeli nie ma bezwzględnych wskazań, nie wykonuje się kolonoskopii u kobiet w ciąży i u pacjentów we wczesnym okresie po zabiegach operacyjnych w obrębie jamy brzusznej. Zaburzenia krzepnięcia krwi znacznie zwiększają ryzyko powikłań krwotocznych po zabiegach wykonywanych podczas kolonoskopii (biopsja, usunięcie polipa) i dlatego przed badaniem powinny być wyrównane. Wskazania i przeciwwskazania do badania powinny być zawsze indywidualnie ocenione w odniesieniu do każdego pacjenta.

Kolonoskopia, jak każde badanie inwazyjne, jest związane z ryzykiem powikłań, które ocenia się na ok. 0,35%. Powikłania po kolonoskopii mogą być związane bezpośrednio z techniką wykonywanej procedury, a do najpoważniejszych z nich należą perforacje (przedziurawienia) jelita, które występuje u ok. 0,18% badanych oraz masywne krwawienia, których częstość występowania ocenia się na ok. 0,08%. Niezmiernie rzadko dochodzi do urazów śledziony. Ryzyko perforacji podczas kolonoskopii jest znacznie większe u pacjentów z chorobą uchyłkową jelita grubego i z chorobami zapalnymi jelita. Zazwyczaj wystąpienie tego rodzaju powikłań wiąże się z koniecznością natychmiastowego leczenia operacyjnego i jest obarczone niewielkim odsetkiem zgonów. W trakcie badania występuje ryzyko wystąpienia powikłać związanych z zaburzeniami układu krążenia i oddechowego. Do wyjątkowo rzadkich, ale opisywanych powikłań, należy odruchowe zatrzymanie krążenia. U pacjentów, u których kolonoskopia wykonywana jest w znieczuleniu ogólnym (analgosedacji) najczęstszym powikłaniem jest aspiracja treści pokarmowej do dróg oddechowych, co może doprowadzić do zachłystowego zapalenia płuc. Ryzyko powikłań istotnie wzrasta u osób w podeszłym wieku, obciążonych chorobami serca i płuc, z niedokrwistością, zaburzeniami krzepnięcia krwi i podczas zabiegów wykonywanych ze wskazań nagłych. Stosowanie nowoczesnych, ultradźwiękowych systemów mycia i dezynfekcji oraz jednorazowego sprzętu zmniejszyły prawie do zera ryzyko zakażenia wirusami zapalenia wątroby typu B i C. Czy znieczulenie jest konieczne do wykonania kolonoskopii? Nowoczesne kolonoskopy znacznie zmniejszają dolegliwości bólowe związane z pociąganiem jelita w trakcie badania, nie mniej jednak w związku z koniecznością nadymania jelita gazem, kolonoskopia pozostaje badaniem nieprzyjemnym. W chwili obecnej, w Polsce większość kolonoskopii wykonuje się w znieczuleniu ogólnym (tzw. analgosedacji). Zastosowanie tego typu znieczulenia zapewnia komfort pacjentowi oraz zwiększa szansę na ocenę całego jelita grubego. Znieczulenie ogólne (analgosedacja) jest związane, poza dodatkowymi kosztami, ze zwiększonym ryzykiem powikłań przede wszystkim zachłystowego zapalenia płuc. Osoby, u których kolonoskopia była wykonywana w znieczuleniu ogólnym, mogą opuścić pracownię endoskopową tylko w asyście osoby towarzyszącej, po upływie minimum 2 godzin od zakończenia badania oraz przez 12 godziny nie wolno im prowadzić pojazdów mechanicznych.

Warunkiem wykonania badania jest prawidłowe przygotowanie (oczyszczenie) jelita. Należy bardzo skrupulatnie przestrzegać zaleceń związanych ze sposobem przygotowania, ponieważ wszelkie odstępstwa mogą spowodować, że badanie nie będzie wykonane lub jego wiarygodność będzie ograniczona. U niewielkiego odsetka osób przygotowujących się do kolonoskopii, pomimo zrealizowania wszystkich zaleceń, jelito nie ulega całkowitemu oczyszczeniu i całą procedurę trzeba przeprowadzić ponownie. Przed badaniem wskazane jest przeprowadzenie szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Przed badaniem należy przedstawić całą, dostępną dokumentację medyczną oraz wyniki następujących badań:

– grupę krwi
– morfologię
– koagulogram
– jonogram (K, Na)
– EKG

Pacjenci przewlekle przyjmujący leki przeciwzakrzepowe, takie jak acenocumarol (np. Sintrom) , clopidogrel (np.Plavix), warfaryna (np. Warfin), rywaroxaban (Xarelto) itp. w odpowiednim, ustalanym przez lekarza, czasie przed badaniem, powinni zastąpić dotychczas przyjmowany lek heparyną drobnocząsteczkową (np. Clexane). Na minimum 8 dni przed badaniem należy ustalić z lekarzem kierującym rodzaj, dawkowanie oraz odpowiedni moment zmiany leczenia. Pacjenci chorujący na cukrzycę powinni przed badaniem poinformować o tym pracownię wykonującą kolonoskopię, w celu ustalenia terminu badanie w godzinach porannych.

Na 7 dni przed badaniem należy przerwać przyjmowanie doustnych preparatów żelaza. Na 5 dni przed badaniem należy ograniczyć się do diety bezresztkowej. Dopuszczalne jest spożywanie:

– mięsa i ryb
– makaronów, ryżu i białego pieczywa
– budyni, kisieli i galaretek
– wody, kawy, herbaty i klarownych soków

Należy całkowicie powstrzymać się od przyjmowania posiłków zawierających:

– Świeże owoce i warzywa (zwłaszcza zawierających drobne pestki, które zatykają kanały robocze kolonoskopu i mogą całkowicie uniemożliwić wykonanie badania)

– Pieczywa z dodatkiem ziaren, maku i przypraw (z wyjątkiem drobno zmielonych)

Na około 20 godzin przed planowanym badaniem należy całkowicie zaprzestać przyjmowania pokarmów oraz rozpocząć przygotowywanie jelita za pomocą prepatatu Fortrans (preparat sprzedawany w aptekach na podstawie recepty). Opakowanie preparatu Fortrans zawiera cztery saszetki. Każdą z nich należy rozpuścić w 1 litrze niegazowanej wody. Całą objętość (4 litry gotowego roztworu) należy wypić w czasie około 4-6 godzin. Gotowy roztwór preparatu Fortrans można schłodzić i doprawić sokiem z cytryny lub innym, niebarwiącym sokiem owocowym w celu poprawy smaku. Następstwem przyjmowania roztworu preparatu Fortrans są bardzo liczne wypróżnienia, w końcowym okresie przygotowania, klarownym płynem. Po oczyszczeniu jelita dozwolone jest picie wody niegazowanej. Na 6 godzin przed badaniem należy całkowicie powstrzymać się od jedzenia, picia oraz żucia gumy i palenia tytoniu. Jeżeli osoba badana przewlekle przyjmuje leki, należy je zażyć, popijając niewielką ilością wody niegazowanej (nie należy przyjmować doustnych leków na cukrzycę) o normalnej porze. Wskazane jest na 2 godziny przed badaniem wypić szklankę wody (niegazowanej, przegotowanej).

Jeśli badanie odbywa się w znieczuleniu ogólnym Pacjent musi być zdrowy (bez gorączki, kataru i kaszlu). Jeśli wystąpią powyższe objawy-należy zgłosić telefonicznie złe samopoczucie dzień przed planowanym badaniem.

Po badaniu w znieczuleniu ogólnym Pacjenta powinna odebrać osoba dorosła. Przez 24 godziny po znieczuleniu nie można prowadzić żadnych pojazdów.

Objawy uszkodzenia jelita lub krwawienia do przewodu pokarmowego mogą wystąpić nawet kilkadziesiąt godzin po badaniu. W razie wystąpienia bólów brzucha lub krwistych stolców, co może być związane z uszkodzeniem jelita i krwawieniem do przewodu pokarmowego, należy natychmiast zgłosić się do ośrodka wykonującego badanie, a jeżeli jest to niemożliwe, to do oddziału ratunkowego najbliższego szpitala.

Rozwój technologiczny w istotny sposób wpływa na bezpieczeństwo i jakość badania. Stosowane współcześnie aparaty oferują bardzo zaawansowane możliwości obrazowania w znacznym powiększeniu (uzyskany obraz jest zbliżony do wizualizacji mikroskopowych) i za pomocą wąskopasmowego oświetlenia, co w istotny sposób wpływa na kontrastowanie nawet najmniejszych zmian patologicznych i zwiększa szansę ich wykrycia. W celu uzyskania najbardziej wiarygodnego wyniku, zmniejszającego ryzyko przeoczenia często potencjalnie śmiertelnych chorób, należy stawiać maksymalny nacisk, aby sprzęt, na którym jest wykonywane badanie, należał do grupy najbardziej zaawansowanego technologicznie i najnowszego.

Ogólny opis badania

Kolonoskopia to badanie jelita grubego, które, przy pomocy cienkiej rurki zakończonej kamerą umożliwia obejrzenie wnętrza jelita i rozpoznanie takich problemów jak choroba uchyłkowa, zapalenia jelita, polipy czy rak jelita grubego. Do diagnostyki jelita grubego nie ma lepszego badania niż kolonoskopia.

Kolonoskopia bezbolesna Warszawa ul. Spokojna 5 – zapraszamy.