• 20 LUT 17
    Skóra pod lupą

    Skóra pod lupą

    Skóra jest jednym z najważniejszych narządów ludzkiego ciała. Pełni funkcje ochronne, reguluje temperaturę ciała. Dzięki niej odczuwamy ciepło i dotyk. To tylko niektóre z zadań, które ma przed sobą skóra. Dlatego warto o nią dbać, odpowiednio pielęgnować oraz uważnie obserwować zmiany powstające w jej obrębie.

    Guzki, plamki, przebarwienia, znamiona, włókniaki… mamy je wszyscy. Większość z nich nie jest groźna, jednak z niektórych może rozwinąć się najgroźniejszy rak skóry czyli czerniak.

    Znamiona barwnikowe potocznie nazywane „pieprzykami” mogą być wrodzone lub nabyte. Wrodzone towarzyszą nam od chwili narodzin. Nabyte pojawiają się w ciągu całego życia. Znamiona mogą mieć zabarwienie koloru skóry otaczającej przez jasnobrązowy do ciemnobrunatnego. Ich powierzchnia może być gładka lub brodawkowata, czasami owłosiona. Częste opalanie się i wizyty na solarium zwiększają liczbę nowych znamion na skórze i mogą wywoływać zmiany w obrębie już istniejących. Dlatego też na wszelki wypadek „pieprzyki” należy obserwować.

    Nowotwory złośliwe to druga, najczęstsza przyczyna zgonów w Polsce, przy czym 10% to nowotwory skóry. Średnio rocznie wykrywa się około 10.000 nowych przypadków. W obrębie złośliwych zmian skórnych wyróżnia się czerniaka oraz nowotwory nieczerniakowe t.j.: raki podstawnokomórkowe (70-80%) i rzadziej występujące, raki kolczystokomórkowe (20%). Jednak to czerniak stanowi poważny problem, gdyż jest główną przyczyną zgonów na nowotwory skóry, a skala zjawiska niestety rośnie (w Polsce stanowi już 1% wszystkich nowotworów, nie tylko skóry). Paradoksalnie czerniaka można dość łatwo wykryć na etapie, gdy jest u ponad 90% pacjentów całkowicie wyleczalny! Dlatego kluczową rolę odgrywa profilaktyka i regularne badanie znamion.
    Podstawą profilaktyki jest samokontrola znamion. Należy zwracać uwagę na zmiany zabarwienia, powiększenie lub zmniejszenie znamion czy pojawienie się objawów, takich jak świąd, pieczenie, ból, łuszczenie się. Zmiany łagodne są z reguły symetryczne, okrągłe lub owalne. Mają jednolitą barwę. Kontrolować trzeba nie tylko skórę twarzy, ale też owłosioną skórę głowy, doły pachwinowe, skórę pod piersiami i okolicę między łopatkami. O obejrzenie znamion położonych w miejscach trudno dla nas dostępnych najlepiej poprosić osobę bliską. Natomiast przynajmniej raz w roku powinniśmy sprawdzić swoje znamiona u dermatologa.

    Aby ocenić, czy znamiona barwnikowe są niebezpieczne, przeprowadza się specjalistyczne, bezbolesne badanie dermatoskopowe. Dermatolog ogląda dobrze oświetlone znamię w powiększeniu i ocenia jego powierzchnię. Zwraca uwagę na asymetrie, brzegi, kolor, średnicę i strukturę znamienia. Jeżeli jakieś zmiany budzą wątpliwości, profilaktycznie usuwa się je i zleca badanie histopatologiczne. Badanie dermatoskopowe powinno być wykonywane przynajmniej raz w roku, zwłaszcza po okresie letnim (intensywna ekspozycja na słońce). W przypadku osób z grupy ryzyka wizyty kontrolne u dermatologa powinny być częstsze. Jak wykazują dane statystyczne, w 25% przypadków raka skóry czerniak powstaje w obrębie już istniejących znamion barwnikowych.

    Warto również pamiętać o zmianach przewlekle drażnionych, okresowo krwawiących i bolesnych położonych w miejscach niewidocznych, które również najlepiej usunąć i przekazać do badania histopatologicznego, które daje pewne rozpoznanie.

    Wśród dostępnych metod usuwania znamion wyróżnić możemy: leczenie chirurgiczne elektrochirurgiczne, kriochirurgiczne oraz laseroterapię. O wyborze stosowanej metody powinien jednak zadecydować lekarz po dokładnym obejrzeniu zmian, gdyż niektóre z wymienionych metod powodują ich zniszczenie co uniemożliwia postawienie właściwego rozpoznania histopatologicznego.

    Pamiętajmy, że zadbana, zdrowa skóra pozwoli nam cieszyć się zdrowiem i urodą przez wiele, wiele lat.

    dr n. med. Izabela Urysiak-Czubatka

    specjalista dermatolog-wenerolog